Railway Ticket Rules 2025: जाणून घ्या, रेल्वेचे नवीन नियम
Railway Ticket Rules 2025:आपल्याकडे रेल्वेने खूप प्रवास करतात प्रवाशांसाठी भारतीय रेल्वे म्हणजे जीवनवाहिनीच आहे. अनेकदा प्रवासादरम्यान होणारे वाद आणि गैरसमज टाळण्याकरता भारतीय रेल्वे प्रशासनाने काही महत्त्वपूर्ण आणि पक्के बदल केले आहेत विशेष म्हणजे ‘ज्येष्ठ नागरी’, ‘गर्भवती महिला’ आणि मिडल बर्थच्या (Railway Ticket Rules)प्रवाशांसाठी हे नियम खूप फायद्याचे आहेत.
चला तर मग आज आपण या लेखांमध्ये या संदर्भात महत्वपूर्ण माहिती घेऊया हे नक्कीच तुम्हाला तुमचा प्रवास सुखकर करून देण्यास मदत करेल.
कमी हप्ता, सर्वाधिक बोनस आणि सरकारी सुरक्षेची हमी! पोस्टाची जीवन विमा (PLI) योजना
प्रवासाला निघण्यापूर्वी जाणून घ्या,भारतीय रेल्वेचे ‘हे’ ३ नवीन नियम
Know These 3 New Indian Railways Rules Before Your Journey
भारतीय रेल्वे (Indian Railways) लाखो प्रवाशांसाठी जीवनवाहिनी आहे. मात्र, प्रवासादरम्यान बर्थवरून होणारे वाद आणि गैरसोय टाळण्यासाठी रेल्वे प्रशासनाने काही महत्त्वाचे नियम पक्के केले आहेत. विशेषतः ज्येष्ठ नागरिक, महिला आणि मिडल बर्थच्या प्रवाशांसाठी हे नियम खूप फायद्याचे आहेत. त्यामुळे पुढच्या वेळी ट्रेनमध्ये चढण्यापूर्वी हे ‘पॉवर नियम’ नक्की तपासा
तिकीट बुक करताना ‘ही’ काळजी घ्या (तिकीट बुकिंगसाठी अधिकृत ॲप/वेबसाइट)
Ticket Booking Precautions (Official IRCTC App/Website)
तुम्ही रेल्वेचे तिकीट बुक करत असाल तर, त्यासाठी तुम्हाला IRCTC Rail Connect App (आयआरसीटीसी रेल कनेक्ट ॲप) किंवा www.irctc.co.in या अधिकृत सरकारी वेबसाइटचा वापर करावा लागतो. तुम्हाला लोअर बर्थच्या कोट्याचा फायदा घ्यायचा असेल तर, तिकीट बुकिंग करताना खालील गोष्टींची काळजी घेणे आवश्यक आहे,
‘नियम’ काय करायचे?
Railway Ticket Rules 2025: योग्य श्रेणी निवडा,तुम्ही ज्येष्ठ नागरिक (Senior Citizen), दिव्यांग (Divyangjan) किंवा ४५ वर्षांवरील महिला असाल तर, बुकिंग फॉर्ममध्ये (IRCTC ॲप किंवा वेबसाइटवर) आपली योग्य श्रेणी (Category) निवडणे अनिवार्य आहे.
आधार पडताळणी
Aadhaar Verification Mandatory During Ticket Booking
रेल्वेच्या नव्या नियमांनुसार (ऑक्टोबर २०२५ पासून), तिकीट बुकिंग सुरू झाल्यावर पहिल्या १५ मिनिटांमध्ये बुकिंग करण्यासाठी आधार पडताळणी (Aadhaar Verification) केलेले असणे आवश्यक आहे.
प्रूफ सोबत ठेवा
Keep Proof During Travel
Railway Ticket Rules 2025:प्रवासादरम्यान तुमचे वय किंवा दिव्यांगत्व सिद्ध करण्यासाठी संबंधित ओळखपत्र/प्रमाणपत्र नेहमी सोबत ठेवावे.
वेळेवर बुकिंग करा
Book Early for Lower Berth Quota
राखीव बर्थचा कोटा मर्यादित असतो. त्यामुळे तुम्हाला लोअर बर्थ हवी असल्यास, प्रवासाच्या जास्तीत जास्त लवकर तिकीट बुकिंग करणे आवश्यक आहे.
१. लोअर बर्थ (Lower Berth) चा कोटा आणि प्राधान्य कोणाला?
Lower Berth Quota and Priority
Railway Ticket Rules 2025: आता लोअर बर्थ मिळाली नाही म्हणून भांडण्याची किंवा विनंती करण्याची गरज नाही! रेल्वेने काही विशेष प्रवाशांसाठी प्रत्येक कोचमध्ये लोअर बर्थचा राखीव कोटा (Lower Berth Quota) ठेवला आहे.
श्रेणी (Category) कोणाला मिळेल? राखीव बर्थची संख्या (प्रत्येक कोचमध्ये)
Reserved Lower Berth: Who Gets It?
ज्येष्ठ नागरिक : पुरुष (६०+) आणि महिला (५८+) | स्लीपर: ६-७ / 3AC: ४-५
महिला प्रवासी : ४५ वर्षांवरील महिला (एकट्या प्रवास करणाऱ्या) | स्लीपर/3AC मध्ये प्राधान्य
दिव्यांग प्रवासी: वैध प्रमाणपत्र धारक | स्लीपर/3AC मध्ये ४ बर्थ राखीव
नियम काय सांगतो?
तुम्ही बुकिंग करताना योग्य श्रेणी निवडल्यास, उपलब्धता असल्यास तुम्हाला आपोआप खालची बर्थ (Lower Berth) दिली जाईल. यामुळे ज्येष्ठ नागरिकांना वरच्या किंवा मधल्या बर्थवर चढण्याचा त्रास होणार नाही.
पैसा स्थिर ठेवण्याकरिता आणि घरात बरकत आणण्यासाठीचे उपाय
२. ‘झोपण्याचा हक्क’ (Sleeping Time) मिडल बर्थ कधी उघडायची?
Sleeping Time Rights: When to Open Middle Berth?
- ‘मिडल बर्थ’चा प्रवासी दिवसभर बर्थ उघडून झोपल्यामुळे खालच्या बर्थवरील प्रवाशाला बसण्यासाठी जागा मिळत नाही. त्यामुळे होणारे वाद टाळण्यासाठी रेल्वेने झोपण्याची वेळ निश्चित केली आहे:
- रात्री झोपण्याची वेळ: रात्री १०:०० वाजल्यापासून ते सकाळी ०६:०० वाजेपर्यंत
- मिडल बर्थचा नियम: मिडल बर्थचा प्रवासी या ८ तासांदरम्यानच आपली बर्थ उघडून झोपू शकतो.
- दिवसा बसणे बंधनकारक: सकाळी ०६:०० नंतर मिडल बर्थ बंद करणे बंधनकारक आहे, जेणेकरून खालच्या बर्थवरील प्रवासी (आणि मिडल/अप्पर बर्थचे प्रवासी) दिवसाच्या वेळेत (सकाळी ६ ते रात्री १०) आरामशीर बसू शकतील.
लाडक्या बहिणींची दिवाळी दणक्यात,’E-KYC’ कशी करावी – सोप्या पद्धतीने
नियम काय सांगतो?
Railway Ticket Rules 2025: जर कोणी सकाळी ६ नंतरही मिडल बर्थ उघडून झोपला असेल, तर तुम्ही त्याला विनम्रपणे हा नियम सांगून बर्थ बंद करण्याची विनंती करू शकता.
३. रात्रीच्या वेळी टीटीई (TTE) तिकीट चेक करणार नाही
No TTE Ticket Checking at Night
Railway Ticket Rules 2025: रात्रीच्या वेळी झोपेतून उठून तिकीट दाखवण्याचा त्रास आता होणार नाही! प्रवाशांना शांत झोप मिळावी यासाठी टीटीईच्या तिकीट तपासणीच्या वेळेवरही रेल्वेने निर्बंध घातले आहेत:
- तिकीट तपासणीची वेळ: टीटीई सकाळी ०६:०० वाजल्यापासून ते रात्री १०:०० वाजेपर्यंतच तिकीट तपासू शकतो.
- रात्रीची सूट: रात्री १०:०० ते सकाळी ०६:०० या वेळेत टीटीई तुम्हाला तिकीट तपासणीसाठी उठवू शकत नाही.
- अपवाद: जर तुमचा प्रवास रात्री १०:०० नंतर सुरू होत असेल, तर मात्र तुम्हाला तिकीट दाखवावे लागेल.
यापुढे ट्रेनमध्ये प्रवास करताना तुमच्या हक्कांसाठी आवाज उठवण्यासाठी हे नियम तुमच्या मोबाईलमध्ये लगेच सेव्ह करून ठेवा, माहिती योग्य वाटल्यास इतरांना देखील शेअर करा.
