Khandoba Navratri 2025: वाचा थोडक्यात महत्त्वपूर्ण माहिती
Khandoba Navratri 2025: महाराष्ट्रातील घराघरात श्रद्धापूर्वक पाळला जाणारा एक महत्त्वाचा कुलाचार म्हणजे खंडोबाचे षडरात्रोत्सव (Khandoba Navratra). हा सहा दिवसांचा उत्सव मार्गशीर्ष शुद्ध प्रतिपदेला (Margashirsha Pratipada) सुरू होतो आणि चंपाषष्ठीला (Champa Shashthi) त्याची समाप्ती होते.
चला तर मग गुरुवार, २१ नोव्हेंबर २०२५ (मार्गशीर्ष शुद्ध प्रतिपदा) सुरू होणाऱ्या मल्हार मार्तंड म्हणजेच खंडोबाच्या नवरात्र उत्सवाबद्दल थोडक्यात महत्वपूर्ण माहिती घेऊया सोन्याची नगरी जेजुरी
गुरुवार, २१ नोव्हेंबर २०२५ (मार्गशीर्ष शुद्ध प्रतिपदा)
समाप्ती/उद्यापन: मंगळवार, २६ नोव्हेंबर २०२५ (चंपाषष्ठी)
आधार कार्ड आता पुन्हा बदलणार! आता त्यावर नाव-पत्ता नसेल, फक्त QR कोड आणि फोटो असेल!
जेजुरी: ‘सोन्याची नगरी’ आणि कुलदैवत
Khandoba Navratri 2025: खंडोबाचे सर्वात महत्त्वाचे आणि प्रमुख तीर्थक्षेत्र म्हणजे पुणे जिल्ह्यातील जेजुरी (Jejuri).
लिंगाकार गड: जेजुरीचा किल्ला/पर्वत हे शिवलिंगाकार असून, त्याला मृत्यूलोकातील दुसरे कैलास शिखर म्हणूनही संबोधले जाते.
सोन्याची नगरी: खंडोबाला भंडारा (हळदीची पावडर) प्रिय असल्याने, भाविक येथे येऊन मोठ्या प्रमाणात हळद उधळतात. यामुळे येथील संपूर्ण परिसर पिवळाधम्मक आणि तेजस्वी दिसतो. या दृश्यामुळे जेजुरीला प्रेमाने ‘सोन्याची नगरी’ असेही संबोधले जाते.
कुलदैवत: जेजुरी येथे मल्हारी मार्तंड खंडोबा म्हाळसा (म्हाळसादेवी) आणि बाणाई (बानू) यांच्यासह वास करतात, अशी श्रद्धा आहे. वाघ्या-मुरळी हे खंडोबाचे सेवक म्हणून ओळखले जातात.
मल्हारी मार्तंडाच्या अवताराची कथा
(Story of Khandoba’s Incarnation)
Khandoba Navratri 2025: हा उत्सव मणी (Mani) आणि मल्ल (Malla) या दोन क्रूर दैत्यांवर शिवशंकराने मिळवलेल्या विजयाचे प्रतीक आहे.
मणी आणि मल्ल या दैत्यांनी आपल्या शक्तीच्या जोरावर त्रिभुवनात प्रलय माजवला आणि लोकांना खूप त्रास दिला.
Khandoba Navratri 2025:भक्तांच्या रक्षणासाठी, मार्गशीर्ष शुद्ध षष्ठी या तिथीला भगवान शंकरांनी मार्तंड भैरवाचा (Martanda Bhairava) अवतार घेतला आणि दैत्यांशी मोठे युद्ध केले. अखेरीस, मार्तंड भैरवाने चंपा वनात दैत्यांचा वध केला. मल्ल दैत्याचा शत्रू (अरी) म्हणून शंकराला मल्लारी (Mallari) हे नाव पडले.
वरदान: मरणासन्न अवस्थेत मणी आणि मल्ल यांनी मुक्ती मागितली, तेव्हा खंडोबाने त्यांना वरदान देऊन आपल्या चरणाजवळ स्थान दिले.
कमी हप्ता, सर्वाधिक बोनस आणि सरकारी सुरक्षेची हमी! पोस्टाची जीवन विमा (PLI) योजना
खंडोबा षडरात्रोत्सवाचा पूजा विधी
Khandoba Navratri puja
हा उत्सव अनेक घरांमध्ये कुलधर्म/कुलाचार म्हणून केला जातो.
स्थापना: एका ताम्हनात (ताट) श्रीफळ (नारळ), सुपारी, विड्याची पाने, फळे आणि भंडारा ठेवले जातात.
कलश पूजन: याजवळच एका कलशावर श्रीफळ ठेवून त्याची स्थापना केली जाते आणि खंडोबाचे आवाहन केले जाते.
आरती आणि जयघोष: तुपाचे निरांजन लावून कलशाभोवती ओवाळले जाते. यावेळी सर्व भक्तगण ‘येळकोट मल्हार – चांगभलं’ असा जयघोष करत खंडोबाची करुणा भाकतात.
Khandoba Navratri 2025: सहाव्या दिवशी, म्हणजेच चंपाषष्ठीला, या पूजेचे उद्यापन केले जाते.
लोकप्रिय खंडोबा आरती (Popular Khandoba Aarti)
Khandoba Navratri 2025: खंडोबाचा महिमा सांगणारी आरती भक्तांमध्ये अत्यंत लोकप्रिय आहे. (मालिका/चित्रपटांमुळे या आरत्या घराघरात पोहोचल्या आहेत.)
जय देव जय देव शिवमार्तंडा
श्री खंडोबाची आरती (पंचानन हयवाहन सुरभूषितनीळा)
Khanbdoa Aarti
पंचानन हयवाहन सुरभूषितनीळा ।
खंडामंडित दंडित दानव अवलीळा ।।
मणिमल्लां मर्दुनियां जो धूसुर पिवळा ।
हिरे कंकण बासिंगे सुमनांच्या माळा ।। १।।
जय देव जय देव जय शिव मल्हारी ।
वारी दुर्जन असुरां भवदुस्तर तारी ।। धृ ।।
सुरवर संवर वर दे मजलागी देवा ।
नाना नामे गाईन ही तुमची सेवा ।।
अघटित गुण गावया वाटतसे हेवा ।
फणिवर शिणला किती नर पामर केवा ।। जय || २||
रघुवीरस्मरणी शंकर हृदयीं निवाला ।
तो हा मल्लंतक अवतार झाला ।।
यालागी आवडे भाव वर्णिला ।
रामी रामदासा जिवलग भेडला || जय || ३ ||
श्री खंडोबाची आरती (जयाद्री पर्वती अवतार झाला)
जयाद्री पर्वती अवतार झाला मणीमल्ल मर्दाया भूवर आला । हाती त्रिशूळ, खंडा घोड्यावरती स्वार गर्जती सारे येळकोट येळकोट जय मल्हार जयदेव जयदेव जय जय खंडोबा मल्हारी मार्तंड जेजूरी उभा..।।धृ।।
शंकराचे तू अद्भुत रूप म्हाळसा बानू दोघी तुजला अनुरूप । वाघ्या मुरळी तुझा परिचय देती म्हणती खंडेराया कैलासपती जयदेव जयदेव ॥१॥
माथा पगडी पायी रुप्याचा तोडा गळा कवडी माळ कमरेला करदोडा । लाल भरजरी तो पोशाख केला देव भैरवनाथ राजा शोभला जयदेव जयदेव…॥२॥
ऐसे कुलदैवत घराघरात नव दाम्पत्य येती तुझीया दारात । कराया, फेडाया नवस येती हळदीचा भंडारा जन उधळती । जयदेव जयदेव ॥३॥
चंपाषष्ठीचा उत्सव षडरात्र पूजा अभिषेक तुझी सर्वत्र । तळी भरणे नामघोषात शंकरसुत म्हणे जय म्हाळसाकांत । जयदेव जयदेव…॥४॥
मल्हारी कवच
malhari kavach
श्री गणेशाय नमः
|| अस्यश्रीमल्लारीकवचमंत्रस्य । स्कंदऋषिः । श्रीमल्हारीदेवता । अनुष्टुपछंदः। श्रीमल्लारीकवचजपेविनियोगः।। सनत्कुमार उवाच ।
मुनीनां सप्तकोटीनां । वरदं भक्तवत्सलम ।
दुष्ट मर्दन देवेशं । वंदेहं म्हाळसापतिम ||
अनुग्रहाय देवानां । मणिरत्नगिरीस्थितं ।
प्रसन्नवदनं नित्यं । वंदेहं मल्ल वैरिणं ॥
सर्वदेवमयं शांत । कौमारं करुणाकरं ।
आदिरुद्र महारुद्र । वंदेहं सवित्वकप्रियम ।।
भुक्तीमुक्ती प्रदं देवं । सर्वाभरणभूषितं ।।
कोटिसूर्यप्रतीकाशं । वंदेहं असुरांतकं ॥
आदिदेवं महादेवं । मल्लारी परमेश्वरम ।
वीरस्त्वस्त्याविरुपाक्षं । वंदेहं भक्तवत्सलं ।।
भोगरूपपरं ज्योतिः । शिरोमाला विभूषितं ।
त्रिशलादिधरं देवं । वंदेहं लोकरक्षकं ।।
इदं पठति यो भक्त्या । मल्लारी प्रतिकारकं ।
भक्तानां वरदं नित्यं । प्रणतोस्मिमहेश्वरं ॥
वने रणे महादुर्गे। राजंचौर भयोप्युत ।
शाकिनीडाकिनीभूत । पिशाचोरगराक्षसः ।
ग्रहपिडासु रोगेषु । विषसर्पभयेषुच ||
सदा मल्लारीमल्लारी। मल्लारीतिकीर्तनं ।
सप्तजन्मकृतं पापं । तत्क्षणादेव नश्यति ॥
त्रिकालेतु पठे नित्यं । विष्णू लोकंस गच्छंती ।
देहांतेतु तप्राप्नोती। सर्व लोके महीयते ।।
इति श्रीब्रह्मांडपुराणे । क्षेत्रखंडे मल्लारीमहात्मे । मल्लारीकवचं संपूर्णम ।।
Khandoba Navratri 2025: “तुम्हाला #Khandoba Navratri 2025 बद्दलची ही माहिती आवडली असल्यास, नक्की शेअर करा!”
