Republic Day Flag Hoisting Rules 2026: सावधान! २६ जानेवारीला ध्वजारोहण करताना ‘या’ चुका टाळा; जाणून घ्या भारतीय ध्वजसंहितेचे नवीन नियम आणि कायदेशीर तरतुदी

Republic Day Flag Hoisting Rules 2026:महत्वपूर्ण माहितीसह

Republic Day Flag Hoisting Rules 2026: २६ जानेवारी हा दिवस भारतात सर्व भारतीयांसाठी अत्यंत महत्त्वपूर्ण असा ‘प्रजासत्ताक दिन’ आहे. २६ जानेवारी १९५० रोजी आपल्या देशाची राज्यघटना अमलात आली आणि भारत एक सार्वभौम प्रजासत्ताक राष्ट्र बनले.

या ऐतिहासिक दिवसाचा आनंद साजरा करताना आपण शाळा, संस्था आणि घरांवर तिरंगा फडकवतो. मात्र, आपला राष्ट्रध्वज ही आपल्या देशाची अस्मिता आहे, त्यामुळे तो फडकवताना ‘भारतीय ध्वजसंहितेचे’ (Flag Code of India) पालन करणे अनिवार्य आहे. नियमांचे उल्लंघन झाल्यास कायदेशीर कारवाई होऊ शकते, म्हणूनच ध्वजारोहणापूर्वी हे नियम नक्की जाणून घ्या.

Rath saptami 2026: “दूध उतू घालून अशी साजरी करतात रथसप्तमी

१. ध्वजारोहण (Hoisting) आणि ध्वज फडकवणे (Unfurling) यातील फरक

अनेकदा आपल्याला यातील तांत्रिक फरक माहीत नसतो:

• प्रजासत्ताक दिन (२६ जानेवारी): या दिवशी ध्वज खांबाच्या वरच्या टोकाला आधीच बांधलेला असतो. मान्यवर फक्त गाठ सोडून ध्वज फडकवतात. याला ‘Unfurling’ म्हणतात.
• स्वातंत्र्य दिन (१५ ऑगस्ट): या दिवशी ध्वज खालून दोरीने वर ओढला जातो आणि मग फडकवला जातो. याला ‘Hoisting’ म्हणतात.
  २. भारतीय ध्वजसंहितेनुसार महत्त्वाचे नियम
• ध्वजाचा आकार: तिरंग्याचा आकार नेहमी आयताकृती असावा आणि त्याचे लांबी-रुंदीचे प्रमाण ३:२ असायला हवे.
• कापडाचा प्रकार: नवीन सुधारणेनुसार आता सुती, पॉलिस्टर, रेशमी किंवा लोकरीचा (हाताने कातलेला किंवा मशिनवर बनवलेला) ध्वज वापरता येतो. मात्र, प्लॅस्टिकच्या ध्वजाचा वापर पूर्णपणे निषिद्ध आहे.
• रंगांचा क्रम: ध्वज फडकवताना नेहमी खात्री करा की केशरी रंग सर्वात वर, पांढरा मध्यभागी आणि हिरवा रंग सर्वात खाली असावा. ध्वज कधीही उलटा लावू नये.
• स्थिती: तिरंग्यापेक्षा उंच किंवा त्याच्या बरोबरीने दुसरा कोणताही ध्वज लावता येत नाही.
  ३. प्रजासत्ताक दिन २०२६: विशेष आकर्षण (मुख्य पाहुणे)
  यावर्षीच्या प्रजासत्ताक दिन सोहळ्याचे मोठे आकर्षण म्हणजे भारताने आमंत्रित केलेले मुख्य पाहुणे.

यंदाचे प्रमुख पाहुणे आहेत आपल्या मातीतले! भारतीय वंशाचे ‘हे’ सुपुत्र भूषवणार प्रजासत्ताक दिनाचा मान; पाहा कोण आहेत अँटोनियो कोस्ता

४. ध्वजाचा सन्मान आणि विल्हेवाट

Honor and Disposition of the Flag

१. जमिनीचा स्पर्श टाळा: ध्वज फडकवताना तो जमीन किंवा पाण्याला टेकणार नाही याची पूर्ण दक्षता घ्यावी.

२. सजावटीसाठी वापर नको: राष्ट्रध्वजाचा वापर तोरण, रुमाल किंवा कोणत्याही प्रकारच्या सजावटीसाठी करता येत नाही.

३. विल्हेवाट: जर ध्वज फाटला असेल, तर तो रस्त्यावर न फेकता खासगी ठिकाणी सन्मानाने जाळावा किंवा जमिनीत पुरून त्याची विल्हेवाट लावावी.

४. घरावरील ध्वज: जर तुम्ही घरावर ध्वज लावला असेल, तर तो सूर्यास्तानंतर सन्मानाने उतरवून व्यवस्थित घडी घालून ठेवावा.

५. नियमांचे उल्लंघन केल्यास शिक्षा ‘राष्ट्रीय सन्मान अवमान प्रतिबंधक कायदा, १९७१’ नुसार, राष्ट्रध्वजाचा अवमान केल्यास ३ वर्षांपर्यंतचा कारावास किंवा दंड किंवा दोन्ही शिक्षा होऊ शकतात.

“महिलांनो, सरकार देतंय ₹१५,००० ची फ्री शिलाई मशीन! आजच असा करा मोबाईलवरून अर्ज.”

आपला तिरंगा हा आपल्या देशाचा मानबिंदू आहे. या २६ जानेवारीला ध्वज फडकवताना या नियमांचे पालन करून आपला देशप्रेम सार्थ ठरवूया.

भारतीय ध्वजसंहितेबाबत अधिकृत माहितीसाठी भारत सरकारच्या गृह मंत्रालयाच्या (Ministry of Home Affairs) mha.gov.in या वेबसाईटला भेट द्या.